بحث ساخت جاده در برجسته ترین محوطه ی تاریخی شهرستان کازرون، بحث تازه ای نیست. این را هم اداره میراث فرهنگی کازرون می د اند و هم اهالی منطقه و شوراهای اسلامی روستاهای تنگ چوگان. اتفاقاً باستان شناسان و پژوهشگران بسیاری نیز این را می دانند. چه دکتر سرفراز که زمانی محدوده شمالی شهر بیشاپور را برای مدیریت آن زمان عرصه های میراث فرهنگی کشور تملک کرد و مسیر راه را از طرف جنوبی بیشاپور پیشنهاد داد و چه حتی مصیب امیری، سرپرست فعلی پایگاه پژوهشی بیشاپور که بارها اذعان نموده یکی از عمده مسائلی که مانع از ثبت شهر تاریخی بیشاپور در فهرست آثار جهانی شده و بسیاری از آثار تاریخی شمالی شهر را نابود کرده و همچنان خطری برای برخی آثار باقی مانده محسوب می شود، همین جاده ای است که امروزه بر روی آثار شهر تاریخی بیشاپور عبور می کند.
همه می دانند «جاده، بستری برای توسعه است»، اما بدون شک «هر جاده ای» نمی تواند چنین بستری را فراهم آورد. از سوی دیگر نیز بایستی دانست تفاوت زیادی است میان «توسعه» و «توسعه پایدا». بسیاری از صاحب نظران معتقدند چنانچه بدون در نظر گرفتن شرایط و متغیرهای فراوانی که در هر جریان وجود دارد، توسعه یا فراهم آوردن بسترهای توسعه به صورت یک جانبه و بدون برنامه ای مشخص و حساب شده برای آن دنبال شود، چه بسا می تواند منجر به رشد کوتاه مدت و افول بلند مدتش گردد.
****
در بررسی کلی وضعیت ساخت جاده در دهانه شمالی تنگ چوگان به نظر می رسد دو دسته تهدید عمده متوجه منطقه باشد. نخست تهدیدهایی که هنگام ساخت این جاده ایجاد می شوند و عمدتاً شامل انجام انفجار و لرزش های مربوط به آن، تغییر در بافت منطقه، محل دپو سنگ ها و ضایعات ناشی از کوه بری ها در درون تنگ و اطراف آن، خطرات ناشی از تردد وسایل راه سازی و… می باشد. دسته ی دوم تهدیدها هم پس از آغاز بهره برداری از محور ساخته شده و به واسطه نوع استفاده از این محور که مثلاً می تواند به عنوان یک جاده ترانزیتی و با عبور روزانه وسایل نقلیه سنگین مانند کامیون های باری و نفت کش، اتوبوس و… باشد یا به عنوان یک راه دسترسی ساده مورد استفاده قرار گیرد، به وقوع می پیوندد. صدالبته در دسته ی دوم تهدیدها، تغییرات سیاسی و اجتماعی ناشی از ساخت این محور که به عنوان مثال می تواند در تقسیمات جغرافیایی و سیاسی منطقه تأثیرگذار باشد نیز حائز اهمیت خواهد بود.
حال اگر نگاهی به وضعیت تاریخی منطقه ی تنگ چوگان و محلی که این جاده قرار است از آن بگذرد داشته باشیم و متغیرهای مختلفی را در آن لحاظ کنیم به پرسش های تازه ای برمی خوریم که شخصاً امیدوارم همانگونه که اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی شهرستان کازرون و اعضا محترم شوراهای اسلامی روستاهای تنگ چوگان، با حسن توجه، خود را ملزم به پاسخگویی دانسته (که این مسئله نشان دهنده حساسیت و دقت نظر پسندیده آنها در این مورد است)، در مقام پاسخگویی به صورت مستند و مستدل به این سوال های تازه نیز برآیند تا تمامی اهالی شهرستان و هر ذهن پرسشگر دیگری بتواند به درستی با تمامی جنبه های ساخته شدن این جاده آشنا شود.
۱٫ اداره محترم میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی شهرستان کازرون بدون شک بر اهمیت فوق العاده تنگ -چوگان به عنوان یک منطقه باستانی که تا بدان اندازه پراهمیت بوده که بزرگترین مجسمه پادشاهان تمامی دوران تاریخی ایران در آن نصب شده و در یکی از دو ورودی آن شش نقش برجسته تاریخی دیده می شود و در درون آن چندین پناهگاه مربوط به انسان های پیش از تاریخ مشاهده و گزارش شده است، مطمئناً برای صدور مجوز ساخت جاده جدید، گمانه زنی های متعدد، بررسی های میدانی توسط گروه های مجرب باستان شناس و سایر اقدامات کارشناسی را در این محوطه اجرا نموده است تا جاده، مانند اتفاقی که برای جاده فعلی تنگ چوگان افتاد، چند سال پس از ساخت این جاده به یکباره سطوح زیر آن توسط آب رودخانه شسته نشود و بقایای سنگ چین های باستانی را پدید آورد.
بنابراین مطمئناً بسیاری مشتاق خواندن نتایج دقیق این پژوهش ها و اطلاع از میزان اطمینان سازمان میراث فرهنگی یا پایگاه پژوهشی بیشاپور و یا هر نهاد مسوول دیگری از عدم وجود هرگونه آثار پیش از تاریخ، باستانی و تاریخی در آن محدوده هستند. در این خصوص شاید ارائه ی توضیحاتی در رابطه با دیوارتراشی در فاصله ی حدوداَ ۷۰متری و در طرف دیگر مسیری که در حال حاضر عملیات انفجار و کوه بری در آن صورت می گیرد بتواند به عنوان یکی از این توضیحات علمی مورد استفاده قرار گیرد. بدون شک برای آنانی که همواره امیدوارند سازمان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی ایران نقش علمی و نظارتی خود را به خوبی ایفا می کند، صدور مجوز ساخت جاده در این نقطه به معنای مطالعات گسترده ی آن سازمان در این محوطه و اطمینان از عدم وجود هرگونه اثر باستانی است و این بدان معناست که ساسانیان هیچ توجهی به دهانه ی شمالی تنگه ای که در آن زیباترین و بزرگترین تندیس پادشاهان ایرانی را تراش دادند و در دهانه ی دیگر آن شش نقش از پرشکوه ترین و خوش تراش ترین حجاری های ایران باستان را از دل سنگ بیرون کشیده اند، نداشته اند. بنابراین پرواضح است انتشار نتایج مطالعات باستان شناسانِ همکار آن سازمان می تواند برای بسیاری از پژوهشگران و فعالین این عرصه مفید فایده قرار گیرد و بدون شک نشریه بیشاپور در انتظار انتشار این گزارش هاست.
۲٫ شخصاً و به عنوان یک روزنامه نگار از سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری و همچنین از شوراهای محترم اسلامی روستاهای واقع در تنگ چوگان درخواست می کنم چشم انداز ۳۰ساله ی خود از جاده های واقع در تنگ چوگان را به صورت نقشه ای جامع و با ذکر مشخصات دقیق راه هایی که قرار است ظرف حداقل ۳۰سال آینده احداث شده یا اصلاح شوند را ارائه نمایند. بدون شک چنین نقشه ای پیش از این توسط هر دو نهاد یا بررسی، مطالعه و پیشنهاد شده و یا حتی تصویب شده، چرا که هر دو این نهادها نسبت به آینده منطقه حساس هستند. انتشار چنین نقشه ای و ارائه ی آن به افکار عمومی هم امکان بررسی بیشتر آن و آشنایی عموم مردم، علاقمندان، فعالین میراث فرهنگی و سایر کارشناسان با این مسیرها را فراهم می آورد و هم می تواند امکان کنترل آن توسط افکار عمومی طی سال های پیش رو را فراهم آورد.
۳٫ سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری چگونه می تواند مانع از عبور و تردد وسایل نقلیه سنگین مانند ماشین های نفت کش، کامیون ها و… از این منطقه ی تاریخی و در برابر نقوش برجسته ی تنگ چوگان که با کوچکترین اتفاق و سانحه ای ممکن است به کلی نابود شوند، بشود؟ مطمئنا انتشار برنامه ی سازمان مذکور در این زمینه می تواند تا حدودی نگرانی های موجود را کاهش داده و این اطمینان را به وجود آورد که این سازمان در پیش بینی و کنترل تهدیدها با برنامه عمل می کند.
****
فارغ از تمامی این بحث ها عجیب روزگاری داریم. این هم شاید از طنزهای تلخ روزگار ما باشد که یکی از اصلی ترین راه های امرار معاش ساکنین تنگ چوگان کشاورزی و باغداری باشد. بجای آنکه با تکیه بر این همه استعداد گردشگری این منطقه ی تاریخی و با بهره گیری از بسترهای امن و ایمنی که ضمن حفظ و حراست از بناهای متعدد تاریخی موجود در منطقه بتواند بستری مناسب را برای امرار معاش اهالی بوجود آورد، ما را به آنجا کشانده که همچون نیاکان و آبا و اجدادمان که هیچ آشنایی با ویژگی های تاریخی آثار باستانی موجود در تنگ چوگان و بیشاپور نداشتند، به جای بهره مندی از موقعیت تاریخی منطقه، موقعیت کشاورزی آن را ترجیح می دهیم. به امید آنکه با حسن مدیریت سازمان ها و نهادهای مسوول و افزایش آگاهی های عمومی در تمامی طبقات اجتماع، بتوان حداقل در مسیر برقراری ارتباطی موثر میان این آثار تاریخی و تمامی گروه های اجتماعی برداشت تا هم معیشت مردم را تأمین نماید و هم حفظ و بقا آثار را در پی داشته باشد.

Popularity: 2%

مطالب مرتبط

• مطلب مرتبطی وجود ندارد