اشاره : در اسفندماه ۸۵ مطلبی با عنوان “آب بهجت آباد” با محوریت معرفی نقش مرحوم بهجت العلما بحرانی در حفر اولین چاه آب شرب مکانیزه کازرون در وبلاگم و متعاقب آن در نشریه شهرسبز منتشر کردم و در جریان تحقیق پیرامون آن به اطلاعات جالبی در خصوص ارزش پزشکی آب‌های شرب کازرون برخوردم که طی آن مقاله عرضه گردید. در ماههای اخیر اما خبر احداث ساختمان‌های طرح مسکن مهر در حریم چاه‌ها و سفره زیر زمینی آب شرب کازرون، لزوم یادآوری برخی ویژگیهای این نعمت ارزشمند را که مورد تهدید واقع شده بیش از پیش ایجاب می‌کند.
شاید در سالهای اخیر به لحاظ خشکسالی و افزایش میزان مصرف آنهم از نوع بعضا بی رویه مساله آب شرب کازرون تا نزدیکی نقطه بحران رفته باشد، اما برای به خاطر آوردن سالهای پرآب کازرون سن و سالی بیش از ۳۰ سال نیاز نیست. سالهایی که اخبار کمبود آب در شهرهایی چون تهران در طول تابستان برای مردم کازرون بیشتر شبیه یک لطیفه بود تا واقعیت. علاوه بر غنای منابع آب در کازرون – که به نسبت خشکسالی‌ها هنوز هم قابل توجه می‌باشد – این آب از ویژگیهای دیگری همچون خوش طعم بودن و سالم بودن و سبک بودن و حاوی مواد معدنی مفید بودن برخوردار است. فاکتور سلامت که از مهم‌ترین پارامترهای آب شرب محسوب می‌گردد در تمامی دنیا همواره مد نظر مقامات بهداشتی و متولیات سازمانهای کنترل کننده و ایجاد کننده زیرساختهای صنعت آب بوده است و طبیعتا در کازرون نیز وجود منابع آبی که از سلامت و بهداشت مناسب برخوردار بوده و به دور از عوامل آلاینده باشد بسیار حائز اهمیت بوده و هست.
در دوره‌های گذشته با توجه به عدم وجود سیستم لوله‌کشی، آب شرب و مصرفی مردم کازرون به صورت محلی و بیشتر از طریق جمع‌آوری آب باران در آب انبارها و حوض‌های خانگی در طول زمستان و مصرف در طول تابستان و یا بوسیله میراب‌ها و نیز حفر چاه که بیشتر اختصاص به خانواده‌های متمول‌تر بوده تامین می گردیده و نیز آب خیرات و بیدمشک که از چشمه‌های حومه کازرون به وسیله کانال به شهر منتقل می‌شده و اولی محلات پایین و مرکزی شهر و دومی محله علیا را مشروب می‌کرده است. اما در نیم قرن اخیر با حفر اولین چاه عمیق توسط یک شرکت خارجی در دامنه رشته کوه شمالی کازرون که به آب بهجت آباد مشهور گردید و ایجاد تاسیسات مکانیکی جدید شامل تلمبه و پمپ، عصر جدید شبکه آب رسانی در کازرون آغاز گردید و پس از آن چندین حلقه چاه دیگر در حاشیه این رشته کوه از غرب به شرق حقر گردید تا در کنار آب چشمه ساسان که از ۳۰ کیلومتری کازرون به شهر پمپاژ می‌شد، آب مصرفی مردم کازرون را تامین کند. این غنای منابع آبی همچنین سهمی را از چشمه ساسان راهی استان همجوار یعنی بوشهر نمود تا کام تشنه همسایگان خون‌گرم ساحل نشین را نیز سیراب نماید. اما نزدیک بودن چاهها و طبیعتا سفره زیرزمینی آب به شهر همواره تهدیدی بالقوه برای سلامت آب مصرفی بخشی از مردم کازرون به لحاظ نفوذ فاضلاب‌ها و پساب‌ها و زباله‌ها محسوب می‌گردد و علی رغم تعیین حریم چاه‌ها از سوی مسئولین ذی‌ربط، هر از گاهی تنش‌هایی بر سر مسائل مختلف مرتبط با توسعه شهر میان مسئولین بهداشت و متولیان امور آب با نهادهای عمرانی و ساختمانی بالا می‌گیرد.
در کازرون تا آنجا که سن نگارنده اجازه می‌دهد، اولین بحث‌هایی که در خصوص تهدید سلامت سفره‌های زیر زمینی آب در حاشیه رشته کوه شمالی در گرفت مربوط به احداث بیمارستان ولی‌عصر (عج) در ابتدای دهه ۷۰ شمسی می‌باشد که مدتها بحث فاضلاب بیمارستانی معضلی در مقابل ادامه روند ساخت و ساز بیمارستانی بود که مردم کازرون سالیان سال به انتظارش نشسته بودند. بعد از آن بحث جدی در این خصوص مربوط به توسعه گلزار بهشت زهرا و احداث کارخانه سیمان و تعیین محل دفن زباله‌های شهری و نهایتا در سال جاری بحث احداث ساختمانهای مسکن مهر در حریم تعیین شده از سوی دولت برای حفاظت از سلامت منابع آب است. اما فشار دولت برای به نتیجه رسیدن این طرح ملی در تمامی شهرها تا قبل از اتمام کار دولت دهم و به تبع آن فشار بر مسئولین شهر برای عملیاتی کردن آن باعث گردیده تا بسیاری از مسائل و مصلحتهای بلند مدت فدای اهداف کوتاه مدت گردد.
اهمیت حفظ سلامت و ارزش آب شرب کازرون زمانی مشخص می گردد که ما بدانیم آبی که کازرون از نعمت آن برخوردار است، یکی از بهترین آبهای ایران بوده که بدعت گذاری برای شروع تهدید جدی آن در بلند مدت آثار زیانباری را در پی خواهد داشت. تنها در یک مورد که نگارنده تحقیقاتی در خصوص آن انجام داده است مربوط به وجود یون فلوئور در آب است که به لحاظ پزشکی و دندانپزشکی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است به طوری که بنا به گفته سایت پزشکان ایران “یون فلوئور بدلیل جلوگیری از تجمع میکروبها و همچنین خاصیت ضد میکروبی تا حدودی باعث ضد عفونی و جلوگیری از رشد میکروبها در سطح دندان می شود که خود در پیشگیری از پوسیدگی بسیار موثر است. در حال حاضر تنها ماده ای که مصرف آن چه به صورت موضعی و یا از راه عمومی (سیستمیک ) برای پیشگیری از پوسیدگی دندان مورد قبول دندانپزشکان می باشد فلوراید است، که اگر در موقع تشکیل و آهکی شدن دندان این ماده از راه آب آشامیدنی به دندان برسد بیشترین تاثیر را بجا می گذارد. مناسب ترین مقدار فلوئور آب آشامیدنی یک محل بین ۰/۷ (هفت دهم) تا ۱/۲ (یک و دو دهم) میلی گرم در لیتر برحسب درجه حرارت محیط آن محل تعیین شده است.”[۱]
جالب اینجاست که بر اساس پژوهش‌های وزارت نیرو که در طول سال ۱۳۵۴ با همکاری اداره کل آزمایشگاهها و ادارات کل بهداشت محیط وزارت بهداری برای تعیین مقدار یون فلوئور آب های آشامیدنی نقاط مختلف کشور انجام گرفته، در جدول مربوط به میزان فلوراید آبهای استان فارس آبهای با درصد بالا بدین گونه اشاره گردیده که آبهای شرب شیراز دارای ۴۲/۰ و ۳۷/۰ میلی گرم در لیتر، آب زرقان با ۷۰/۰ میلی گرم در لیتر و برای کازرون، آب چاههای جدید شهرداری در حاشیه کوههای شمالی ۸۰/۰ میلی گرم در لیتر، آب چاههای جنوب شهرکازرون ۸۰/۰ میلی گرم در لیتر، آب چاههای جنوب شرقی کازرون ۸۲/۰ میلی گرم در لیتر، آب چشمه ساسان ۵۳/۰ میلی گرم در لیتر و آب چاه بهجت آباد ۸۳/۰ میلی گرم در لیتر فلوراید دارد. بر اساس این جداول بیشترین میزان فلوراید در آب های کشور مربوط به آبهای شهرهای زابل، زاهدان، ایرانشهر، ازنا و اردکان یزد با ۲/۱ ، ۳/۱ ، ۴/۱ ، ۴/۱ و ۲/۱ میلی گرم در لیتر می‌باشد[۲]. اما با توجه به اینکه این آبها مربوط به آبهای سطحی می‌باشد، آب بهجت آباد و آب چاه‌های جنوب شرقی کازرون و آب چاههای حاشیه کوههای شمالی و جنوبی کازرون در بین آبهای زیر سطحی کشور دارای رتبه اول تا سوم می‌باشد که بسیار حائز اهمیت و توجه است.
حال آیا عاقلانه است که آبی با این ویژگی اینگونه مورد تهدید واقع گردد و یا مانند چاه بهجت آباد به حال خود رها شود؟ شاید تضمین مسئولین مسکن مهر مبنی بر ایجاد سبتیک تانک برای جمع آوری فاضلات مجتمع‌ها و جلوگیری از نفوذ در سفره‌های زیر زمینی آب راه حل منطقی و درستی باشد. اما مسئله اصلی شکستن حریم به دست کسانی است که خود ایجاد کننده آن حریم بوده‌اند یعنی دولت در استفاده غیر قانونی از اراضی که خود آنرا منع نموده پیشقدم گردد. پرواضح است که با گذاشتن اولین خشت این ساختمانها، سیل متقاضیان شخصی برای ساخت و ساز در دیگر اراضی این حریم به سوی شهرداری روانه می‌گردد و آنگاه چگونه و با چه استدلال و قانونی می‌توان آنها را از این کار منع کرد. قانونی که توسط قانون گذار و مجری قانون شکسته شده؟
………………..
[۱]. سایت پزشکان ایران http://www.pezeshkan.org
[2]. جلوگیری از فساد دندان و لثه – تالیف دکتر منوچهر صیونیت تهران ۱۳۶۸ انتشارات ؟ صفحات ۱۰۱ تا ۱۰۵

Popularity: 3%

مطالب مرتبط

• مطلب مرتبطی وجود ندارد