تمدن شهر کازرون که هم اکنون برخی ساختمان¬های چند طبقه و مدرن آن، ذهن تاریخی را به واکنش نمی¬انداز، براساس منابع موجود قدمتی بیش از ۱۵۰۰ سال دارد. در دوره ساسانیان در پهنه ی فارس پنج ایالت قرار داشت. یکی از این ایالت¬ ها بیشاپور بود که کازرون در آن زمان بخشی از آن به شمار می آمده است. آثار برجای مانده از این دوران به بعد در کازرون فراوان است. کافی است چشمان را باز کنید و آنگاه جای جای آن را از نظر بگذرانید و آن را به تاریخ پیوند دهید. با این وجود بافت تاریخی کازرون از سال ها پیش و با آمدن چکمه های عظیم ساختمان سازی های به ظاهر مدرن رفته رفته در حال از دست رفتن است و در این میان مهمترین مشخصه تاریخ پربار و قدیمی کازرون یعنی تغییر چهره داده اند که دیگر معماری آن انسان را به وجد نمی آورد، یا در حال تخریب هستند و یا از بین رفته اند.
هرچند منابع موجود می گویند که شیخ ابواسحاق کازرونی در قرن چهارم هجری مسجدی بزرگ را در کازرون برپا ساخت، اما قبل از سال ۳۷۰ هجری در کازرون دو مسجد وجود داشته است که یکی از آنها به نام مسجد سروک در محله پایین کازرون واقع شده بود که عالمی مقری بوعلی نام به تدریس قرآن در آن مشغول بوده است. پس از این دو مسجد شیخ ابواسحاق کازرونی که سرپرستی و زعامت مسلمانان کازرون را در آن حال به دست گرفته بود برای غلبه بر غیرمسلمانان کازرون که جمع کثیری از مردم این سامان را تشکیل می دادند، به قصد ساختن مسجدی، فعالیت خود را آغاز می کند که این مسجد پس از فراز و نشیب هایی در سال ۳۷۱ هجری ساخته و به اتمام می رسد.
با ساختن این مسجد که بعدها به مسجد مرشدی شهرت یافت، مسلمانان کازرون بر غیر مسلمانان غالب شدند و علما و بزرگان کازرون از آن پس به ساختن مساجد دیگری در شهر و یا اطراف کازرون همت گماشتند.
به روایت منابع موجود، در روزگار شیخ ابواسحاق کازرونی و شیخ امین الدین بلیانی مساجد زیادی درکازرون و اطراف آن ساخته شده است. این مساجد نه تنها محلی برای عبادت بوده بلکه کارکردهای آموزشی، فرهنگی نیز داشته است.
در حدود سال ۱۳۳۳ شمسی بر طبق دست نوشته های مرحوم ادیبی کازرون دارای ۶۲ مسجد بوده است. حال آنکه در حال حاضر و به گفته بزمی مسوول امور بقاع و مساجد اداره اوقاف کازرون این تعداد به ۵۰ مسجد در شهر کازرون رسیده است. بر همین اساس می¬ توان گفت که از آثار برخی از مساجد، دیگر خبری نیست. همانند مسجد سروک یا مسجد راهبان. هر چند این دو مسجد از اولین مساجد کازرون بوده اند اما در دوره معاصر نیز برخی از مساجد به عللی از بین رفته اند. مانند مسجد دارالسلام و یا مسجد محمدحسین. با این حال بزمی در ارتباط با افزایش مساجد در کازرون می گوید: هم اکنون حدود ۵۰ مسجد تنها در کازرون به فعالیت های دینی و فرهنگی مشغول هستند که این تعداد در آینده ای نزدیک افزایش خواهد یافت. وی همچنین گفت: در طول چند سال گذشته نیز برخی از مساجد همانند مسجد الزهرا، مسجد النبی و حسینیه های ملابرات و حسینیه و مسجد ابوالفضل واقع در فرهنگ شهر احداث و افتتاح شده اند.
یکی از مسایل نگران کننده درباره مساجد کازرون بازسازی های غیرعلمی است که متاسفانه در چند سال گذشته معماری زیبای این مساجد را تغییر داده و هویت فرهنگی شهر را دستخوش تغییر ساخته است. مساجد بسیاری که دارای معماری های زیبایی بود در سال های اخیر تخریب شد و متاسفانه باساختمان سازی جدید، معماری سنتی مساجد کازرون نیز از بین رفت. مسجد امام زاده کازرون و یا مسجد حاج رضا دو نمونه از این دست مساجد است که دارای بافتی تاریخی و منحصر به فرد بودند اما هم اکنون از آن معماری ها خبری نیست.
بزمی می گوید: اگر به دفتر ثبت مساجد در کازرون نگاهی بیندازیم با مواردی بسیار زیبا و شگفت انگیز مواجه می شویم. مواردی همچون مسجد مدرسه، مسجد شیخ، مسجد مقنی ها و مسجد آقا مراد که تاریخ این مساجد به دوران افشار، زند و یا قاجار بر می گردد. وی افزود: متاسفانه آنچنان که باید به این بناها که نمایان گر فرهنگ ایرانی، اسلامی است رسیدگی نشده است که حتی برخی از آنها در حال تخریب است.مسوول امور بقاع و مساجد کازرون گفت: تعدادی از بناهای مساجد قدیمی که شاید ارزش تاریخی بسیار بالایی داشته اند هم اکنون با خاک یکسان شده اند. مساجدی همچون مسجد حاج باقر و گلخنگی در خیابان قدمگاه که اکنون اثری از آنها نیست. بزمی گفت: یا مسجد حاج رضا در محله مصلی که قسمتی از شبستان آن که بسیار زیباو جذاب بود اکنون فقط نخاله هایی از آن بجا مانده است. وی درباره تعمیر مساجد گفت: تاکنون ۴۰ مسجد تعمیر شده که مسجد زید جزء آخرین این مساجد است.
هر چند که مساجد منحصر به فرد کازرون به لحاظ معماری تاریخی هم اکنون از بین رفته اند با این وجود هنوز نیز مساجدی هستند که بافت سنتی خود را از دست نداده اند و بیم آن می رود که در صورت نوسازی این مساجد، دیگر از معماری تاریخی مساجد کازرون نشانی نیابیم.
یک منبع آگاه گفت: یکی از راههای جلوگیری از تخریب معماری سنتی مساجد کازرون دفاع همه جانبه از این معماری هم از سوی اداره اوقاف و هم از سوی میراث فرهنگی است. به این معنی که این دو مرکز مسوول، کمیته ای از افراد صاحب نظر را به وجود آورده تابا هماهنگی همدیگر از تخریب مساجد قدیمی کازرون جلوگیری کنند. وی گفت: هم اکنون مساجد زیادی در کازرون ثبت ملی شده اندکه این امر می تواند در جلوگیری از تخریب مساجد بسیار موثر باشد. وی گفت: البته برای جلوگیری از تخریب این مساجد فاکتور بودجه نیز بسیار اهمیت دارد. میراث فرهنگی و اداره اوقاف باید بودجه کلانی داشته باشند تا بتوانند برنامه ریزی دقیقی بر روی معماری سنتی مساجد کازرون انجام دهند. وی افزود: مشارکت مردمی نیز در جلوگیری از تخریب مساجد قدیمی باید تحت توجه قرار گیرد.البته این مشارکت باید همانند کمیته، مدیریت شود؛ زیرا تجربه نشان داده است که عدم مدیریت باعث شده که برخی از مساجد کازرون به واسطه مشارکت مردمی تخریب شوند. وی گفت:به این معنی که خیرین بجای این که معماری مسجد را حفظ کنند، فرهنگ نوسازی مدرن و چسباندن کاشی¬های آنچنانی و زیبا کردن ظاهری مسجد برای آنها اهمیت یافته و در نتیجه معماری قدیمی مسجد حفظ نشده است.
به نظر می رسد بی توجهی به نحوه بازسازی، نوسازی،مرمت و یا احیای مساجد سنتی کازرون موجب شده تا با گذشت زمان و به مرور رد پای تاریخ و قدمت از چهره این آثار زدوده شود تا آنجا که دیگر نسل های بعدی از این آثار ارزشمند و اصیل فرهنگی محروم و باخبر نباشند.
………………………………………………..
با تشکر از محمدجواد سیاح پور خبرنگار بیشاپور که در تهیه این گزارش ما را یاری کردند.

Popularity: 2%

مطالب مرتبط

• مطلب مرتبطی وجود ندارد