چهارشنبه ۱۹ بهمن ۱۳۹۰ / Wednesday, Feb 08, 2012
آخرین بروز رسانی: ۲۶ اسفند ۱۳۸۹
[اخبار امروز: 0]
همه چیز درباره سد نرگسی
کد مطلب: 1654 | تاریخ ارسال: ۲۸ اردیبهشت ۱۳۸۹ | نویسنده: سرویس خبری بیشاپور |
سرویس اجتماعی بیشاپور: سد نرگسی (مسقان) بزرگترین پروژه زیرساختی شهرستان کازرون محسوب میشود که احداث آن علاوه بر ایجاد فرصتهای شغلی متعدد برای اهالی شهرستان کازرون، بسترهای مناسبی جهت حمایت از بخش کشاورزی، تأمین آب شرب و همچنین نیازهای بخش صنعت را نیز فراهم خواهد آورد. باتوجه به تخصیص اعتبار و اجرایی شدن این پروژه در سال جاری، سرویس اجتماعی بیشاپور جهت آشنایی بیشتر اهالی شهرستان با مشخصات این سد، نتایج مطالعات سد نرگسی را به نقل از سازمان آبمنطقهای فارس منتشر مینماید. با امید به اینکه پیگیریهای مداوم مسوولین و حمایت تمامی گروههای مردمی هرچه سریعتر موجب راهاندازی این سد شود.
مقدمه: حوزه آبریز مورد مطالعه از نظر تقسیمات کشوری در استان فارس و در جنوب غربی شهر شیراز قرار میگیرد. رودخانه جره (شیرین) سرشاخه اصلی رودخانه دالکی میباشد که از دامنههای جنوبی کوه دشت ارژن سرچشمه میگیرد. دو سر شاخه اصلی رودخانه جره عبارتند از سرخون و تنگ گچی.
شاخه تنگ گچی که در نقشههای ۱:۲۵۰۰۰ سازمان نقشه برداری کشور از آن بعنوان دم اسب یاد شده است از ارتفاعات جنوب خاوری دشت ارژن سرچشمه میگیرد و با حرکت بسمت جنوب خاوری از درهای تنگ و از کنار ارتفاعاتی پوشیده از بلوط نظیر گودگار، کوه تریج و کوه قلات عبور مینماید. رودخانه در این مسیر هیچ روستا یا آبادی مهمی را مشروب نمیسازد. رودخانه تنگ گچی در ادامه مسیر خود به سمت جنوب خاوری در جنوب روستای کره بس با رودخانه سر خون تلاقی کرده و رودخانه جره یا شیرینرود را تشکیل میدهد.
رودخانه سر خون از ارتفاعات جنوب باختری شهر شیراز سرچشمه گرفته و از روستاهایی مانند ماسرم گذشته و در جهت جنوب جریان مییابد و دشت چنار فاریاب را مشروب میکند و شاخههایی را از سمت چپ ساحل خود دریافت مینماید و پس از عبور از روستای کره بس در جنوب این روستا با پیوستن به رودخانه سرخون رودخانه جره را تشکیل میدهند.
رودخانه جره در جهت جنوب ادامه مسیر میدهد و روستاهای کراچ، رمقان، جمادی، بیک دانه و مسقان را سیراب میسازد و در حوالی مسقان شاخهای بهمین نام به آن میپیوندد و سپس به یکباره به باختر تغییر جهت میدهد. رودخانه جره پس از عبور از محلی بنام شیبتنگ وارد دشت جره شده و با پیوستن شاخههایی دیگر رودخانه دالکی را تشکیل میدهد. رودخانه جره دارای آب دائمی بوده که قسمت اعظمی از دبی پایه آن را چشمههای آهکی تأمین میسازند.
در این مطالعات سه ساختگاه بر روی رودخانه جره (شیرین) در نظر گرفته شده است که نخستین آن ساختگاه مسقان میباشد که پس از روستایی به همین نام و در درهای تنگ به مختصات ²۵/۲۳ ¢۸ °۵۲ طول شرقی و ²۴/۲ ¢۱۵ °۲۹ عرض شمالی قرار گرفته است. با ادامه مسیر به سمت پایین دست و در نزدیکی ایستگاه هیدرومتری ساختگاه شیبتنگ به مخصات ²۱۵ ¢۷ °۵۲ طول شرقی و ²۴۰ ¢۱۴ °۲۹ عرض شمالی قرار دارد. در پایین دست این ساختگاه محل سد مطالعاتی نرگسی در مجاورت روستایی بهمین نام در نظر گرفته شده که مختصات آن عبارت است از: ²۱۵ ¢۳ °۵۲ طول شرقی و ²۳۵ ¢۱۵ °۲۹ عرض شمالی.
اهداف
هدف از احداث سد مخزنی در یکی از سه ساختگاه پیشنهادی، مهار و کنترل سیلاب و جمعآوری و ذخیره آن برای استفاده در تامین نیاز آبی اراضی کشاورزی موجود و توسعه اراضی در دشتهای پایین دست میباشد.
در نهایت با توجه به موقعیت سد، میزان خسارت ناشی از ساخت و مشکلات اجتماعی موجود، ساختگاه نرگسی انتخاب گردید.
ارتفاع سد نرگسی از تراز ۹۰۵ در بستر رودخانه تا تراز ۹۸۳ تاج سد برابر ۷۸ متر میباشد.
ترازنرمال بهینه برابر ۹۷۸ متر و حجم مخزن برابر ۱۱۳ میلیون متر مکعب میباشد. سطح زیر کشت در این حالت برابر ۱۴۵۵۰ هکتار است که ۹۳ درصد نیاز آبی آن در ۹۱ درصد مواقع تامین میگردد. کل حجم آبی که توسط این مخزن تنظیم میگردد، برابر ۲۱۸ میلیون متر مکعب میباشد که ۱۰ میلیون متر مکعب نیازشرب شهرستان فراشبند و روستاهای اطراف، ۱۲ میلیون مترمکعب حقابه زیست محیطی و ۱۹۶ میلیون متر مکعب تخصیص توسعه کشاورزی پایین دست میباشد.
مجموع سرریز سالانه از سد ۱۳۲ میلیون متر مکعب و حجم تبخیر سالانه ۵ میلیون متر مکعب است. علاوه بر استفاده از حجم تنظیمی رهاسازی شده از سد برای کشاورزی، در تولید برق از سرریز سد نیز برای تولید برق استفاده شده است. در این حالت ظرفیت پنستاک به نحوی در نظر گرفته شده است که بتوان با عبور کل حجم آبی مذکور از سد تولید برق نمود.
دسترسی به ساختگاه :
دسترسی به ساختگاه از طریق جاده آسفالته کازرون به فراشبند میباشد که پس از طی کردن ۵۰ کیلومتر و عبور از روستای بالاده قبل از روستای جره جادهای از سمت چپ به سمت سریز جان منشعب میگردد و پس از طی حدود ۵ کیلومتر در جاده فوق به ساختگاه سد میرسیم.
هواشناسی:
- متوسط دمای سالانه در ساختگاه سد c ° ۲۰/۲ و در حوضه آبریز سد c ° ۲/۱۴
- متوسط سالانه تعداد روزهای یخبندان در حوزه آبریز ۴۶ روز توصیه میگردد.
- متوسط حداکثر سالانه نم نسبی ۵۷% و متوسط سالانه نم نسبی ۴۳% و متوسط حداقل سالانه نم نسبی ۲۹% میباشد.
- متوسط سرعت باد۴/۵ نات منظور شده است و حداکثر سرعت باد با دوره برگشت ۵۰ ساله، ۵۳/۶ متر بر ثانیه و با دوره بازگشت ۱۰۰ ساله ۵۸/۴ متر بر ثانیه محاسبه شده است.
- مقدار تبخیر از تشت در محل ساختگاه سد نرگسی ۲۲۶۴ میلیمتر در نظر گرفته شد و مقدار تبخیر از سطح آزاد دریاچه ۱۵۸۵ میلیمتر محاسبه شده است.
- متوسط بارندگی در فصول مختلف mm 761 در سال می باشد و حداکثر بارندگی محتمل ۳۳۹ میلیمتر برآورد شده است.
- بیشترین مقدار ساعات آفتابی مشاهده شده به ماه جون با ۱۱/۷ ساعت و کمترین آن به ماه ژانویه با ۶/۱ ساعت تعلق دارد.
- در اقلیم نمای آمبرژه منطقه مورد مطالعه در ناحیه نیمه مرطوب، در اقلیم نمای دومارتین در ناحیه نیمه خشک شدید قرار گرفته است.
هیدرولوژی
- مساحت حوضه آبریز سد مخزنی نرگسی ۷۲۶/۱ کیلومتر مربع، ارتفاع متوسط حوضه ۱۹۳۶ و ارتفاع غالب حوضه ۲۱۵۰ متر از سطح دریا، شیب حوضه ۱/۱۷% و محیط حوضه ۱۵۹/۹ کیلومتر میباشد.
- متوسط دبی سالانه ۱۱/۳ متر مکعب بر ثانیه و متوسط آورد رودخانه در محل سد ۳۵۶/۳۶ میلیون متر مکعب در سال میباشد.
- حداکثر سیل ۱۰۰۰۰ ساله ۱۲۷۴/۲ متر مکعب در ثانیه و حداکثر سیل محتمل ۲۷۸۷/۷ متر مکعب در ثانیه برآورد شده است.
- مقدار نهائی دبی ویژه رسوب برای حوضه سد نرگسی برابر۴۹۲ تن در سال در کیلومتر مربع تعیین گردید که معادل ۳۵۷۲۴۱ تن در سال معادل ۰/۳ میلیون مترمکعب در سال برای ساختگاه نرگسی میباشد.
- با توجه به طبقه بندی شولر آب رودخانه شیرین از نظر شرب مناسب ارزیابی گردید و کیفیت آب غالب در رودخانه در کلاس C3-S1 و C3S2 و C4S3 قرار گرفته و برای کلیه محصولات کشاورزی مناسب است.
برنامهریزی منابع آب
نیاز شرب و صنعت :
شرب مورد نیاز از سد نرگسی شامل نیاز آب شرب شهرستان فراشبند و روستاهای حد فاصل بالاده تا فراشبند و همچنین نیاز آبی شرکت نفت و گاز زاگرس جنوبی برای مصارف صنعتی و فضای سبز میباشد، مطابق با اعلام نیاز کارفرمای محترم.
نیاز محیط زیست:
با توجه به میزان نیاز که در ماههای گرم سال بیشتر است، سالانه ۱۲ میلیون متر مکعب لازم است برای حفظ محیط زیست اطراف رودخانه، از سد مخزنی رهاسازی گردد.
نیاز کشاورزی:
در شرایط فعلی با توجه به وجود بند گیخ و تجهیزات انحراف آب در پایین دست سد پیشنهادی حدود ۵۷۰۰ هکتار اراضی از رودخانه شیرین رود آبیاری میگردند. در شرایط توسعه، با احداث سد نرگسی امکان ذخیره آب در مواقع سیلابی و برداشت در مواقع نیاز فراهم خواهد شد. بر طبق الگوی پیشنهادی نیاز آبی ناخالص سالانه به ازای یک هکتار در دشت پایین دست سد، ۱۴۴۸ میلیمتر میباشد.
توضیح: بخش دوم و پایانی این مطلب پس از انتشار در شماره آتی هفته نامه به همین صفحه اضاف خواهد شد.
Popularity: 14%
مطالب مرتبط
خواهشمندیم بیشتر از این موضوع بنویسید